શું તમે જાણો છો નગર પાલિકા એટલે શું? તેમજ તેમના કાર્યો અને ફરજો વિશે જાણો.

શું તમે જાણો છો નગર પાલિકા એટલે શું? તેમજ તેમના કાર્યો અને ફરજો વિશે જાણો.

 શું તમે જાણો છો નગર પાલિકા એટલે શું? તેમજ તેમના કાર્યો અને ફરજો વિશે જાણો.

સત્તાનું વિકેન્દ્રીકરણ કરવાના ભાગરૂપે બંધારણમાં ૭૩ મો અને ૭૪ મો સુધારો કરી ગ્રામ , તાલુકા , જિલ્લા પંચાયત તેમજ નગરપાલિકા અને મહાનગરપાલિકા જેવી સ્થાનિક સ્વરાજની સંસ્થાઓની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. નાના – નાના કામ માટે પ્રજાને ઉપરી કચેરી સુધી લાંબુ ન થવું પડે એટલા માટે સત્તાનું વિભાજન કરી સ્થાનિક લેવલ ઉપર સ્વાયત્ત સંસ્થાઓને સત્તા આપવાની બંધારણીય જોગવાઈ છે . નગરપાલિકાઓ અને પંચાયતો પ્રજાને મહત્તમ સેવાઓ પુરી પાડવા માટે હોય છે પરંતુ નાગરિક તરીકે આપણે કાયદાઓ જાણતા ન હોવાના કારણે આપણી સાથે અન્યાય થાય છે.

● નગરપાલિકા એટલે શું ? :-

નગરપાલિકા એ શહેરી/ટાઉંન વિસ્તાર માટેની લોકોથી લોકો વડે, લોકો માટે ચાલતી સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થા છે. નગરપાલિકાને ચોક્કસ હદ હોય છે અને તેમાં રહેતા લોકો તે સ્થાનિક સંચાલનની હદ નીચે આવે છે. નગરપાલિકા દ્વારા મુખ્યત્વે શહેરના વિકાસથી માંડીને લોકોની મૂળભૂત જરૂરિયાતો પૂર્ણ કરવાની કામગીરી કરવામાં આવે છે, બદલામાં નગરપાલિકા લોકો પાસેથી વિવિધ પ્રકારના વેરા ઉઘરાવે છે. વર્ષ ૧૯૯૨ માં બંધારણમાં ૭૪ મો સુધારો કરી બંધારણમાં નગર પંચાયત, નગરપાલિકા , મહાનગરપાલિકાની જોગવાઈ કરવા ૧૨ મો ભાગ ઉમેરવામાં આવ્યો. બંધારણની જોગવાઈ મુજબ ગુજરાત નગરપાલિકા અધિનિયમ -૧૯૬૩ મુજબ નગરપાલિકાઓ રચવામાં આવી જેમાં ૧૫ હજારથી પાંચ લાખ સુધીની વસ્તી ધરાવતા શહેરને નગરપાલિકા ગણવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં કુલ ૭૫ નગરપાલિકાઓ છે. નગરપાલિકાના સભ્યોની સંખ્યા નવથી લઈને પંદર જેટલી હોય છે. નગરપાલિકાના ચુંટાયેલા સભ્યો કલેક્ટર સમક્ષ સોગંદ લે છે. નગરપાલિકાના ચુંટાયેલા સભ્યો પૈકી એક પ્રમુખ બને છે જે નગરપાલિકાના અધ્યક્ષ ગણાય છે.

● નગરપાલિકા ચીફ ઓફિસરના કાર્યો :-

જિલ્લાની નગરપાલિકાઓના વહીવટના સંદર્ભમાં ગુજરાત નગરપાલિકા અધિનિયમ ૧૯૬૩ ની નિયંત્રણ અંગેની જોગવાઇઓ અનુસંધાને નગરપાલિકાઓ ઉપર વહિવટી નિયંત્રણ રાખવાની કાર્યવાહીઓ જેમાં કલમ ૨૫૭ તળે તપાસ અને ૨૫૮, ૨૫૯ તળે પગલાઓ લેવાનો સમાવેશ થાય છે. તે ઉપરાંત નગરપાલિકાઓમાં સંબધિત કાયદાઓની અમલવારી સરકારશ્રીની નિતિઓ અને કાયદાકીય બાબતોમાં નગરપાલિકાઓને માર્ગદર્શન , નગરપાલિકાઓની વાર્ષિક વહીવટી તપાસ અને ચીફ ઓફિસરના કાર્યો ઉપર દેખરેખ અને નિયત્રણનો પણ સમાવેશ થાય છે . આમ , ડી.એમ.ઓ ઓફિસ જીલ્લાની નગરપાલિકાઓ માટે વહીવટી નિયંત્રક તરીકેની ભુમિકા ભજવે છે.

– નગરપાલિકાઓની વાર્ષિક વહીવટી તપાસણી.

– નગરપાલિકાઓના મુખ્ય અધિકારીઓની કામગીરી ઉપર દેખરેખ અને નિયત્રણ .

– ગુજરાત નગરપાલિકા અધિનિયમ -૧૯૬૩ ની કલમ ૨૫૭ તળે તપાસણી અને દેખરેખ રાખવી.

– ગુજરાતનગરપાલિકા અધિનિયમ ૧૯૬૩ ની કલમ ૨૫૮ તથા ટાઉન પ્લાનિંગ એકટની કલમ-૬-બી તળે રીવ્યુ પાત્ર ઠરાવો મૉકૂફ કરવા અંગેની કાર્યવાહી કરવી.

– ચીફ ઓફિસરશ્રીઓની સર્વિસબુક નિભાવવી , રજાઓ મંજૂર કરવી, ચાર્જની સોંપણી કરવી, તાલિમ પુરી પાડવી, અનિયમિતતાઓ અંગે સ્પષ્ટતા માંગી નિયામકશ્રીને અહેવાલ પાઠવવો.

● નગરપાલિકાની ફરજો :-

૧ ) નગરપાલિકાની ફરજીયાત ફરજો :- નગરપાલિકાના ફરજીયાત કાર્યોમાં જાહેર સ્વચ્છતા અને આરોગ્ય, રોડ – રસ્તાની જાળવણી અને તેમનું મરામ્મતનું કામ કરવું તેમજ રસ્તાઓ બનાવવા, લોકો માટે પીવાના શુદ્ધ પાણીની વ્યવસ્થા કરવી, જાહેર સ્ટ્રીટ લાઈટની વ્યવસ્થા કરવી, પ્રાથમિક શિક્ષણની વ્યવસ્થા, નાગરિક સલામતી અને સંરક્ષણના કાર્યો કરવા, ખાધ ચીજવસ્તુમાં ભેળસેળ અટકાવવી, મરેલા પશુનો નિકાલ કરવો, જન્મ – મરણ અને લગ્નની નોંધણી કરવી, કુદરતી આફતો સામે રક્ષણ કરવું તેમજ આરોગ્યની વ્યવસ્થા કરવી એ નગરપાલિકાની ફરજીયાત જવાબદારીમાં આવે છે.

૨ ) નગરપાલિકાની મરજીયાત ફરજો :- નગરપાલિકાના મરજીયાત કાર્યોમાં રમત – ગમતના મેદાનો બનાવવા, બાગ બગીચા બનાવવા, જાહેર સ્નાનાગાર, સાર્વજનિક મૂતરડી, સ્મશાનગૃહ ઉભા કરવા અને નિભાવવા , પુસ્તકાલયો તેમજ વાંચનાલયો બનાવવા, માધ્યમિક શાળાઓ સ્થાપવી, ટાઉનહોલ બનાવવા, વરસાદી પાણીના નિકાલની વ્યવસ્થા કરવી,જાહેર પરિવહનની વ્યવસ્થા, શાકમાર્કેટ કે બજારો બનાવવા , મનોરંજનની વ્યવસ્થા સહિત પ્રજાના કલ્યાણકારી કાર્યો કરવા એ મરજીયાત ફરજ છે.

● નગરપાલિકાની મુખ્ય સમિતિઓ :-

૧. કારોબારી સમિતિ : નગરપાલિકાને લગતી વહીવટીય તેમજ નાણાકીય આવક જાવકની બાબતો અંગેની તમામ સત્તાઓ કારોબારી સમિતી પાસે હોય છે. ચુંટાયેલા સભ્યો આ સમિતિના સભ્યો હોય છે. જાહેર વિકાસ અને પ્રજાની સુખાકારીને લગતા કામો અંગે કારોબારી સમિતિ નિર્ણય કરે છે.

૨. પાણી સમિતિ : ચુંટાયેલા એક સભ્ય તેના ચેરમેન હોય છે અને આ સમિતિ એ તમામ રહેણાંક , ઔધોગિક , તેમજ વાણિજ્યિક હેતુ માટે જરૂરીયા પ્રમાણે પાણીની વ્યવસ્થા કરવાની હોય છે. નળ કનેક્શન આપવા, નળ કનેક્શન રદ કરવા સહિત વિસ્તારમાં ધાર્મિક સમારંભો , મેળાવડાઓ, ઉત્સવો વગેરેમાં મફત પાણી પુરુ પાડે છે.

૩ ) ટાઉન પ્લાનિંગ સમિતિ : ટાઉન પ્લાનિંગ સ્કિમ અંગેની કાર્યવાહી કરવી તેમજ કાપત જમીનો , સરકારી જમીનોનો વિકાસ વગેરેને લગતી કામગીરી કરવી.

૪ ) આરોગ્ય અને સફાઈ સમિતિ : નગરપાલિકા વિસ્તારમાં આરોગ્યની તેમજ સાફસફાઈની સુવિધાઓ માટે આ સમિતિની નિમણુક કરવામાં આવે છે .

૫ ) આ સિવાય જાહેર બાંધકામ સમિતિ : નગર પ્રાથમિક શિક્ષણ સમિતિ તેમજ લાઇટીંગ સમિતિ, વસુલાત સમિતિ, આકારણી સમિતિ વગેરેની રચના કરવામાં આવે છે.

આપ સૌ માહિતિ થી અવગત થાવ, તેથી નગરપાલિકા વિશે સંપૂર્ણ માહિતી અહીં આપવામાં આવી છેl

આપને આ લેખ ગમ્યો હોય તો comment Box માં જઈ comment જરૂર કરજો🙏🇮🇳

B B K NEWS

OWNER & EDITOR

મનિષ કંસારા

#manishkansara

#BBKNEWS

📱 63529 18965

🙏🇮🇳🙏🇮🇳🙏🇮🇳🙏🇮🇳🙏🇮🇳